Wat is erfgoed?

Wat is Erfgoed?

Erfgoed is een breed begrip.

Het gaat om alles wat we overerven van vorige generaties en wat we het bewaren waard vinden. Dat kan onroerend erfgoed zijn zoals gebouwen en monumenten, archeologische sites, landschappen,... maar ook roerend erfgoed zoals kunstwerken, eeuwenoude manuscripten, gebruiksvoorwerpen, foto's... Een groot deel van die voorwerpen is niet alleen opgeborgen in musea, archieven, bewaarbibliotheken, documentatiecentra, maar ook in kerken, kloosters, begijnhoven, stadhuizen of bij heemkundige kringen.

Erfgoed kan ook immaterieel zijn. Immaterieel erfgoed bevat minder tastbare dingen, zoals verhalen, tradities, feesten, liederen... onze volkscultuur. Daarvan vind je misschien wel bepaalde sporen terug in archieven en musea, maar ze worden vooral levend gehouden door de manier waarop mensen er in hun eigen tijd mee omgaan.

Wat is heemkunde?

Heemkunde is geen wetenschap op zichzelf, maar maakt als methode gebruik van verschillende wetenschappen bij onderzoek van de geschiedenis van een streek en haar bewoners. Heemkunde is dan ook het toepassen van wetenschap(pen). Heemkunde is een methode om alle aspecten die dit onderzoeksveld inhoudt te benaderen. De studie van de eigen omgeving in heden en verleden. Zij omvat allerlei wetenschappen (geschiedenis, aardrijkskunde, geologie, demografie, sociologie, kunstgeschiedenis, dialectologie, volkskunde, naamkunde, antropologie, genealogie, bio-geografie, enz.) in hun betrekking tot het lokale of regionale veld van onderzoek en is dus geen wetenschap op zichzelf. (Winkler Prins, Basiseditie 2002)

Heemkunde is dus alles wat met geschiedenis, in zijn breedste betekenis, te maken heeft. Heemkunde overspant dan ook vele wetenschapsdomeinen om in het plaatselijke onderzoeksterrein de invloed en weerslag van de grote geschiedenis op de kleine geschiedenis te ontleden. Heemkunde is een interdisciplinaire activiteit.

Aan naamkunde, volksdevotie, ambacht en nering, volksverhalen en sagen,spreekwoorden, landschapsinrichting, wooninrichting, ontspanningsvormen, gebruiken, gewoonten, voorstellingen en tradities liggen feiten en maatschappelijke omstandigheden ten gronde. Deze opsporen en bekendmaken is een poging om tradities en identiteit in hun juiste draagwijdte te kennen en ”invented traditions” te ontmaskeren. Heemkunde is een dynamisch gebeuren. Het gaat niet over musealisering, historische reconstructie, herbetekening en hergebruik voor ideologische agenda’s maar wel over het bevragen van het verleden op zoek naar de betekenis voor het heden.

Heemkunde bestudeert de relaties van de plaatsgebonden mens met het universum. Het is de methode die verandering en ontwikkeling vaststelt, de betekenis van de vernieuwing duidt en aldus een vernieuwende factor kan zijn. Heemkunde is dan ook zeer actueel en levend, beweegt zich in de frontlijn en heeft in de 21ste eeuw een actieve en belangrijke toekomst