Thema:

Gemeenteplein

Door aankoop en ruiling van gronden aan de 'staatsbanen' van Antwerpen naar Lier en naar Mechelen, kwam de gemeente in 1890 in het bezit van gronden nodig voor het bouwen van een gemeentehuis. Er werd een prijskamp uitgeschreven voor het bouwen van een gemeentehuis in Vlaamse renaissancestijl dat op 7 juli 1895 plechtig werd geopend.

Dank zij de aankoop en de afbraak van het café Minerva kon de tramlijn, die oorspronkelijk slechts doorliep tot aan de spoorwegbrug, in 1923 verlengd worden tot achter het gemeentehuis, in 1934 gevolgd door een tweede lijn. In de raadszitting van 22 maart 1927 werd het overblijvende gedeelte van de eigendommen van burgemeester Reypens, het herenhuis en de brouwerij, door de gemeente aangekocht met het vooruitzicht het Gemeenteplein te vergroten. Een jaar later werden bestratingswerken uitgevoerd en in hetzelfde jaar werd ook een prijskamp uitgeschreven voor het ontwerp van een gevelcomplex, op te richten op den grond aangekocht door de gemeente Mortsel, achter het gemeentehuis.

Vanaf 1922 had op het Gemeenteplein op woensdag de wekelijkse markt plaats. De bussen naar Duffel en Kontich staan klaar. Het gemeentehuis is nog niet vergroot.

Het gemeentehuis werd vergroot in 1935-36. Het gemeentehuis en ook het plein werden op 5 april 1943 zwaar getroffen bij het geallieerde luchtbombardement. De sporen ervan waren jaren later nog zichtbaar op het gebouw. Uiteindelijk werd het in 1972 afgebroken. Na de sloping werd het plein volledig heraangelegd met fontein, rustbanken en het nodige groen.

In 1999 is er een herdenkingsmonument opgericht voor de slachtoffers van het bombardement van 1943. Het draagt deze tekst: 'Mortsel gedenkt 5 april 1943. Door het luchtbombardement kwamen 936 mensen om. Bij de zevenhonderd dodelijke slachtoffers van Mortsel waren er meer dan tweehonderd kinderen. Er vielen ook ruim dertienhonderd gewonden.' Het bronzen bas-reliëf is een afgietsel van een gedenksteen die zich bevond in de voormalige Gemeentelijke Jongensschool in de Eggestraat. Het origineel is van Floris De Cuijper. 'Het offer van onze kinderen voor de vrede' is een trieste herinnering aan hen die in het bombardement zijn omgekomen.

Voor het oude gemeentehuis stond sedert 1925 een ander monument, een voor de gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog. Ook dat was een werk van Floris De Cuijper. Nog voor de afbraak van het gemeentehuis heeft het een vaste stek gevonden bij de ingang van het sportcomplex aan de Liersesteenweg.

Bron: Mortselse Stratenboek, Mortselse Heemkundige Kring

Gemeenteplein aan het begin van de 20ste eeuw. Het gemeentehuis in Vlaamse Renaissancestijl werd gebouwd in 1895. Het huis links achter het gemeentehuis is het café Minerva. Aan de overkant van de straat stond de mouterij van Reypens waarvan hier de twee schoorstenen zichtbaar zijn.
Hetzelfde beeld, twintig jaar later. De tram draait reeds rond het gemeentehuis. Café Minerva en de daarnaast gelegen oude brouwerij De Nieuwe Stad hebben de plaats moeten ruimen voor de aanleg van het gebouwencomplex op het plein. Opname uit 1924.
Gemeenteplein. Voor het gemeentehuis staat het monument voor de gesneuvelden, een werk van Floris De Cuijper, opgericht in 1925. Rechts op de achtergrond de Sint-Lutgardisschool. Een opname van het einde van de jaren twintig.
5 april 1943. Op enkele ogenblikken lag een groot deel van de gemeente in puin. De hulp is op gang gekomen en met man en macht wordt gezocht naar overlevenden.
Gemeenteplein einde van de jaren zestig. Het monument voor de gesneuvelden heeft reeds een vaste stek gevonden bij de ingang van het sportcomplex aan de Liersesteenweg. De schade van het bombardement is nog te zien aan de gevel van het gemeentehuis.
De drukbezochte wekelijkse markt.
Het gebouwencomplex werd gebouwd in 1928. Van links naar rechts: Huis Jospeh, een hoeden-, petten- en regenschermenzaak, hemdenzaak Maison Blanche, Billard Sport Palace, Algemeene Bankvereeniging, café Breughel en de handel in schoenen en pantoffels Huis Leon. Het hoekhuis is nog niet gebouwd. Rechts vooraan de bus van Antwerpen naar Hove, Lint en Duffel. Foto genomen rond 1930.
Een luchtopname van de jaren vijftig. Er zijn reeds nieuwe huizen gebouwd. De open plek links is nog een litteken van het bombardement van 5 april 1943.
Een gezicht vanuit de eerste huizen van de Statielei. Het gemeentehuis is afgebroken en het plein heraangelegd. Foto uit 1981.